Banner Forensica

Als de politie stopt, gaan wij door

Urenlang in de struiken gluren naar een persoon die overspel pleegt: dit is een associatie die veel mensen hebben met het beroep privédetective. Wat komt er allemaal nog meer kijken bij dit geromantiseerde vak?

Een privédetective is iemand die gegevens verzamelt en analyseert ten behoeve van het oplossen of voorkomen van een onrechtmatige daad of een misdrijf. Hij verzamelt informatie als bewijsmateriaal voor rechtszaken of voor de opsporing van vermiste personen of goederen. Privédetectives zijn soms van grote waarde in de oplossing van belangrijke zaken. Ieder detectivebureau heeft zijn eigen specialisatie. Timme Dankers richt zich met Forensica, het bedrijf dat hij runt met zijn vriendin Sanne Vollenbroek, op de bedrijfsrichting forensisch onderzoek. “Denk aan dossieranalyse, handtekeningenonderzoek, vingerafdrukkenonderzoek en digitaal onderzoek”, vertelt Dankers. “Ik ben niet urenlang mensen aan het schaduwen, maar zit vaak dagdelen lang dikke strafdossiers door te lezen op zoek naar opmerkelijke details.”

Drie soorten klanten:
Wanneer het rechercheteam van de politie geen tijd aan een zaak kan of wil besteden, komt een privédetective als Dankers in beeld. “Waar de politie soms stopt met het onderzoek, ga ik verder”, vertelt Dankers. Bij Forensica heeft hij drie verschillende soorten klanten. Zijn zaken variëren van moorden en verkrachtingen tot bedrijfsfraude of diefstal van goederen.

Advocaten
Omdat Dankers gespecialiseerd is in forensisch onderzoek, wordt hij voornamelijk ingehuurd door advocaten. In een rechtszaak daagt het Openbaar Ministerie een verdachte voor de rechter. Zij doet dit op basis van rechercheonderzoek. “De advocaat en zijn cliënt willen soms ook steun, in de vorm van een detectivebureau. De politie heeft bijvoorbeeld na een overval een verdachte aangehouden en zijn advocaat vraagt me om een tweede scenario te onderzoeken.” Door DNA-onderzoek te doen, foto- en videomateriaal te bekijken en dossiers te lezen, kan Dankers het geschetste scenario door het OM mogelijk in een ander licht zien. “Soms ontdek ik foutjes van de politie, waardoor de rechtszaak een andere wending krijgt. Dat zit hem meestal in kleine details. Dan lees ik urenlang dikke strafdossiers door, om te kijken of ik iets opvallends zie. Om aan nieuwe klanten te komen, bezoek ik soms zomaar rechtszaken, in de hoop dat ik iets opvallends hoor. Dan stap ik daarna op een advocaat af en spreek hem aan of ik hem van dienst kan zijn.”

Bedrijven
Als er binnen een bedrijf sprake is van fraude, kan Forensica dit opsporen door middel van digitaal onderzoek. Ook wordt Dankers ingehuurd door bedrijven bij diefstal van goederen. “We kunnen gegevens van smartphones of tabloids uitlezen. Verder onderzoeken we handtekeningen en vingerafdrukken. Het analyseren van winkeldiefstallen is ook mogelijk.”

Particulieren
De laatste groep klanten bestaat uit particulieren, waarin hij de meest uiteenlopende zaken treft. Van gestolen enveloppen met geld, tot een lijmproducent die precies hetzelfde type lijm maakt als een concurrent. In de groep particuliere klanten valt ook het eerder geschetste vreemdgaan-scenario. “Het schaduwen van mogelijk vreemdgaande partners doe ik niet. Geïnteresseerden verwijs ik altijd door naar een bevriende collega. Andersom stuurt hij mensen naar mij toe die sporenonderzoek willen laten verrichten. Daar ligt mijn specialisatie.”

Gewone burgers
In Hengelo heeft Dankers een kantoor voor administratief werk, waar hij ook klanten ontvangt. Op de Saxion Hogeschool in Enschede, zijn oude school, kan hij in de avonduren terecht voor onderzoek in laboratoria. De school beschikt over de nieuwste onderzoeksmiddelen, waar hij scheikundig, biologisch en natuurkundig onderzoek doet. “Als ik naar cliënten ga, heb ik een eigen koffertje bij me met daarin spullen als handschoenen, kwastjes en verpakkingsmateriaal.” Dankers mag geen wapen dragen en niemand oppakken. “Ik mag ook alleen DNA afnemen van betrokkenen die hier vrijwillig aan meewerken. Zo zit dat ook met ondervragingen: dat mag ik alleen doen als mensen hier mee akkoord gaan.” Waar politie en justitie (onder voorwaarden) huizen mogen binnendringen, mensen staande kunnen houden en verdachten mogen aanhouden buiten heterdaad, mag de privédetective dat niet. Ook het afluisteren van telefoongesprekken of het fouilleren van verdachten is verboden. “Ik moet mijn onderzoek baseren op strafdossiers, forensisch onderzoek en beeldmateriaal. Ik heb dezelfde rechten als een ‘gewone burger’. Dat maakt het werk moeilijk. Bij een civiele zaak moet ik erg oppassen met het verzamelen van bewijs. Als ik regels overtreed, kan mijn bewijs mogelijk niet gebruikt worden.”

Open sollicitaties
Dankers ontvangt maandelijks twee of drie open sollicitaties van mensen zonder ervaring of diploma in de recherchewereld. Die mensen stelt hij teleur. “Zij onderschatten het vak. Allereerst moet je een hbo-opleiding recherchekundige afronden. Daarnaast dien je als recherchebureau te beschikken over een vergunning.” Dat papiertje krijg je niet zomaar. Dankers werd uitvoerig gescreend door de justitie toen hij Forensica wilde starten. “Het ministerie van justitie verzamelde informatie over mijn familie en wist wie mijn vrienden waren. Ook onderzochten ze of ik schulden had. In dat geval was ik mogelijk gevoelig voor omkoping. Verder eist het ministerie dat je op je kantoor beschikt over een kluis met een beveiligingssysteem. Deze is bedoeld voor de informatie van al je zaken. Alleen als het van belang is in een rechtszaak, dien je gegevens te delen met de rechter. Verder blijft alles privé.”

Tarieven
Potentiële klanten nodigt Dankers altijd uit voor een gratis kennismakingsgesprek. Op die manier wil de privédetective uitsluiten dat hij zakendoet met criminelen. Als de detective vertrouwen heeft in een issue, stelt hij een plan van aanpak op voor de cliënt, met een inschatting van het bijbehorende kostenplaatje. “Mijn gemiddelde prijs ligt tussen de honderd tot honderdtwintig euro per uur. Maar: elke zaak is anders. Als ik met verborgen camera’s werk, valt de prijs hoger uit dan wanneer ik alleen foto’s moet nemen. Door bepaalde ontwikkelingen kunnen de kosten soms veel hoger uitpakken. Bovendien levert een onderzoek niet altijd iets op; simpelweg omdat de politie haar werk goed doet, of omdat in een zaak verdere aanknopingspunten ontbreken.” De klant betaalt dus in principe voor niets concreets. “Ik vertel mensen altijd dat ze goed moeten nadenken of het de moeite waard is om me in te huren.” Vooral particulieren schrikken van het uurtarief van Dankers. “Sommigen denken door series als CSI of Baantjer dat ik zaken binnen een dag heb opgelost.” Omdat de detective gespecialiseerd is in forensisch onderzoek, heeft hij weinig concurrenten. “In heel Nederland zijn dat er vier”, weet hij. “Elke detective heeft zijn eigen specialisaties. Het is mij nooit overkomen dat ik in het vaarwater van een collega aan het vissen was.”

Altijd detective
Is Dankers altijd privédetective? “Ik ben altijd met het vak bezig”, vertelt hij. “In de trein of op openbare plekken vallen verdachte mensen me op, onbewust let ik op ze”, bekent hij. “Verder moet ik altijd op mijn woorden passen. Vrienden en familie willen graag weten wat ik allemaal uitspook, maar ik moet rekening houden met de privacy van mijn cliënten. Daarom mag ik niet gedetailleerd vertellen waar ik mee bezig ben. Ik run het bedrijf samen met mijn vriendin, maar zelfs zij weet bewust niets van mijn werkzaamheden af. We runnen samen het bedrijf, maar behandelen zaken individueel.”

Aan welke tien eisen moet je voldoen als privédetective?

  1. Beschikken over de juiste papieren. Je krijgt niet zomaar een vergunning
  2. Brede kennis hebben over het vakgebied
  3. Erg nieuwsgierig zijn
  4. Doorzettingsvermogen tonen
  5. Heel erg geduldig zijn
  6. Perfectionistisch zijn
  7. De waarde van sporen kennen
  8. Niet bang zijn om te werken met lijken of bloed
  9. Oplossingsgericht kunnen denken
  10. Gestructureerd en georganiseerd kunnen werken

“Af en toe zijn privédetectives bruikbaar”
Winand Damen is teamleider bij de Nederlandse recherche op de afdeling infrastructuur. Van de meeste privédetectives heeft hij niet zo’n hoge pet op. “Wij bestrijden de meest beruchte transportcriminaliteit, terwijl zij vaak met kleine zaken bezig zijn die voor ons totaal niet interessant zijn. Toch zijn ze af en toe bruikbaar en helpt zo’n bureau ons aan belangrijke informatie”, vertelt Damen. “Detectivebureaus hebben korte lijntjes met verzekeringsmaatschappijen. Als er bijvoorbeeld auto’s zijn gestolen, helpt een particulier recherchebureau ons soms via die verzekeraars aan relevante gegevens. Die bureaus hanteren een gespecialiseerde werkwijze, waardoor zij soms nuttig zijn.”

Privédetectives in films en series

  • Chinatown, 1974: De cynische privédetective Jake 'J.J.' Gittes wordt ingehuurd om de gangen na te gaan van een zekere Hollis Mulwray, de hoofdingenieur van de afdeling waterbeheer van deze stad. Gittes ontdekt dat Mulwray een affaire heeft, met alle gevolgen van dien.
  • The Maltese Falcon, 1941: Sam Spade leidt samen met partner Miles Archer een detectivebureau. Op een dag wordt Archer doodgeschoten terwijl hij iemand aan het schaduwen is. Spade gaat op zoek naar de moordenaar van zijn partner.
  • I, the Jury, 1981: Een goede vriend van een privédetective is vermoord. Detective Mike Hammer doet er alles aan om de moordenaar te traceren. Bij elke stap die hij neemt is er echter wel iemand die gebruik maakt van zijn vordering.
  • Magnum, P.I., 1980: Een Amerikaanse televisieserie over de avonturen van Thomas Magnum, een privédetective op Hawaï. Hij woont in het bijgebouw van een luxe villa aan zee op het Hawaiiaanse eiland Oahu op uitnodiging van de verhuurder. Als tegenprestatie bestrijdt hij het kwaad onder de naam P.I.

Aantal privédetectives in Nederland
In Nederland zijn er zo’n vierhonderd particuliere recherchebureaus, met in totaal vijfhonderd werknemers. Dit meldt de site www.wetrecht.nl. De gemiddelde privédetective werkt dus alleen volgens de site. Het zoekwoord ‘recherche’ op de site van de Kamer van Koophandel levert 326 particuliere bedrijven op. Niet ieder detectivebureau (zoals Forensica) wordt gevonden na aanleiding van dat zoekwoord.

Forensica,
uw partner in Forensisch onderzoek